Öldürülen Lice Kaymakamı Nesimi’nin hayatı – Oral ÇALIŞLAR-

01/06/2011Radikal
Radikal’de pazar günü çıkan Lice Kaymakamı Hüseyin Nesimi’nin hayatı ve görüşlerine dair bilgileri sunuyorum.

 

Pazar günü Radikal gazetesinde okuduğunuz ‘Kaymakamın mezarı’ başlıklı yazımda Hüseyin Nesimi’yi anlatan bölümü yer darlığı nedeniyle bugün yayımlıyorum. Ermeni Tehciri’ne karşı çıktığı için dönemin Diyarbakır Valisi Dr. Reşit’in adamları tarafından 1915 yılında öldürülen Lice Kaymakamı Hüseyin Nesimi’nin mezarının kalıntılarını Diyarbakır’ın Karaz (Kocaköy) ilçesi yakınlarında bulmuştuk. Nesimi’nin hayatını Mülkiye Tarihi kitabından aktarıyorum:

Kaymakam Hüseyin Nesimi kimdir:
1868 yılında Girit Hanya kazasının Kastel İçkale Tekkesi Şeyhi Fatinzade Ahmet Ata Efendi’nin oğlu olarak dünyaya geldi. Hanya İbtidaisi’nde ilk ve orta, Mekteb-i Sultani’de bir yıl ve Mülkiye’nin İdadi kısmında 2 yıl okuduktan sonra lise öğrenimini tamamladı. Yüksek kısımdan mezuniyetinin ardından 4 Temmuz 1890’da Cemiyet-i Rusummiye Kalemi Kâtipliği’ne tayin edilerek devlet hizmetine girdi. 7 Temmuz 1885’te daha Mülkiye’de öğrenciyken İstanbul’dan Girit-Hanya’da Vakit gazetesindeki yazısıyla Giritli Müslümanları öğretime teşvik ettiği devlet kayıtlarına işlenmişti.
Buradan 1893’te Girit Vilayeti Muhasebe Kâtipliği’ne gönderildi. Aynı zamanda Hanya İdadisi muallimliğini de üstlendi. Bu arada Girit siyasi tarihinde önemli rol oynayan Muhibb-i İnsaniyet (Hümanistler) Cemiyeti’ni kurdu, genel sekreterliğini üzerine aldı. 1899’da Hanya Belediyesi Bâşkatipliği’ne getirildi.

Sürgüne gönderiliyor
1901’de İstanbul’a gelerek II. Sultan Abdülhamid’e bir “ıslahat layihası” (kalkınma projesi) verdi. Bunun üzerine Mülkiye öğrencisi iken bir gece mektepte çıkarılan ve saraya akseden bir olay sebebiyle kaldırılan “idare amiri olma hakkı” iade edildi. Ancak Ağustos 1901’de Palu (Elaziz) Kazası Kaymakamlığı’na sürgün edildi. 1902’de bu görevden istifa ederek ayrıldı ve İstanbul’a geldi. 2. Meşrutiyet’in ilanına kadar serbest çalıştı. Eylül 1909’da Namervan, Ekim 1910’da Tercan, Mayıs 1911’de Kiğı, Temmuz 1912’de Vilçetrin, Nisan 1913’te Premedi, aynı yıl Avlonya, Nisan 1914’te Savur, 13 Ocak 1915’te Lice kazaları kaymakamlıklarına atandı.
Son kaymakamlık makamı olan Lice’de katledildi. Oğlu Abidin Nesimi’nin ifadesine göre, “…İttihat ve Terakki Partisi’nin politikasıyla bağdaşamadığından, faili bulunamayan bir çete taarruzuna uğrayarak 1915’te şehit edildi”. Resmi kayıtlara göre ise “…eşkıya takibi sırasında 15 Haziran 1331’de (23 Haziran 1915’te) çetelerin taarruzuna uğrayarak şehit edildi…”
Eşi Fatma Hanım’la 25 Ekim 1908’de evlenmişti. Bir erkek evlat babası idi. Fransızca, Rumca okuyup konuştuğu ve yazdığı; Arapça ve Farsça okuyup yazdığı sicilinde kayıtlıydı.
Basılmış eserleri: Girit Hailesi (trajedisi), Hanya (Girit); Yusuf Kenan Matbaası 1. Cüz: 1312 (1896); 168 sayfa, 2 levha
(Kaynak: Yeni Mülkiye Tarihi ve Mülkiyeliler, 3. cilt, Ankara 1969. Ali Çankaya, Mars Matbaası)

Oğlu anlatıyor Hüseyin Bey’in oğlu sol hareketin tanınmış ismi Abidin Nesimi ise babasının siyasi tutumuna ilişkin şu bilgileri veriyor:
“Ailece Kadiri olmamıza karşılık babam Bektaşiliğe meyletmiş, Resmo (Girit) Bektaşi tekkesine intisap etmiştir. Babam edebiyata ve sosyal konulara meraklı idi. Mektebi Mülkiye sıralarında devrimci olaylara karışmıştır… Girit’e Rumların asker çıkarması üzerine İstanbul’a gelmiş, Abdülhamit II’nin cuma selamlığı töreninde arabasına bir ıslahat layihası atmıştır. Bunun üzerine sürgün edilmiştir. Babam, ilk İttihatçı devrimciler gibi merkezi devlete karşı Batı’nın asosiasyon sosyalci (belediyelere, mesleki kuruluşlara, kooperatiflere geniş yetki vermeyi amaçlayan) görüşünden yana idi… Merkezi devlete karşı ‘cemiyeti içtimaiye’ tezini önermiştir… Babıâli baskınıyla İttihat ve Terakki’nin yeniden iktidara gelmesi üzerine idari hizmete dönmüş ve mülkiye kaymakamı olmuştur… Babam, Çarlık Rusyası ile Osmanlı arasında, Kafkasya’da, Ermenilerin de dahil olacağı bir tampon devlet kurulmasını; Türkiyeli Ermenilerin diğer Osmanlılar gibi hareket etmelerini önermiştir.” (Yılların İçinden, s. 38-39)

URL: http://www.cerideimulkiye.com/?p=4778

Editör - 1 Haz 2011. Kategori Mülkiyeden, Mülkiyeli Köşe Yazarları, Portreler, Yazarlar. Bu yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz RSS 2.0. Bu yazıya yorum yapabilir ve geri izlemede bulunabilirsiniz

Yorum yaz

Arşivde ara

Tarih bazında ara
Kategori bazında ara
Google bazında ara

Foto Galeri

Giriş | Tasarım AJANS4